Moderacja pracy grupy

5 Stycznia 2007

Moderacja pracy grupy Image courtesy of cooldesign/FreeDigitalPhotos.net

1

Każdy nominowany szef, lider powinien być moderatorem i umieć moderować pracę swojej grupy. Ale nie każdy moderator może / musi być nominowanym szefem, pełnić wobec zespołu, z którym pracuje rolę szefa, osoby zarządzającej.

Co to znaczy moderować pracę grupy? Kim w procesie grupy jest moderator? Jaka jest rola moderatora? Te i wiele innych pytań staje przed nami, kiedy z konieczności lub z poznawczej pasji próbujemy dociec, o co chodzi w „tej” moderacji. Czy czasem nie jest tak, jak to z wieloma innymi modnymi słowami, które brzmią dobrze i tajemniczo z daleka, a kiedy zajrzeć im w sylaby sensu okazuje się, że opisują coś co dobrze znamy i najczęściej robimy?

Z tej perspektywy patrząc pojawiają się kolejne pytania; Czy moderować to, to samo, co zarządzać, organizować, kierować, rządzić?... (i wiele innych określeń, które opisują różne funkcje menedżera). Czy moderator to po prostu szef, lider, przywódca? Gdyby odpowiedzi na te pytania były jednoznacznie pozytywne ułatwiłoby nam to zadanie zrozumienia sensu i roli moderatora.

Odpowiedzi nie są jednak tak jednoznaczne. Możemy powiedzieć, że każdy nominowany szef, lider powinien być moderatorem i umieć moderować pracę swojej grupy. Ale nie każdy moderator może / musi być nominowanym szefem, pełnić wobec zespołu, z którym pracuje rolę szefa, osoby zarządzającej.

To nie formalna relacja pomiędzy osobą a grupą decyduje o statusie moderatora, ale decyduje o tym rola, do której przypisane są określone cele i działania.

Kim jest więc i co robi moderator? Zaproponujemy tutaj wstępną definicję, jako wyjściowy materiał do dyskusji i dalszych wspólnych poszukiwań najlepszego rozumienia cech i funkcji moderatora.

To osoba, która zna mechanizmy i dynamikę pracy grupowej, rozumie i czuje jej przejawy, zna techniki pracy grupowej potrafi je trafnie wykorzystać do osiągnięcia założonego przez grupę celu i rezultatu.

Grupa

Mimo powszechnego przekonania, że grupa jest bardziej efektywna niż jednostka, nie zawsze jest to prawdą. Na grupę "czyha" wiele zagrożeń, które osłabiają jej efektywność. Aby skutecznie organizować pracę grupy, dobrze jest rozumieć te zagrożenia, umieć rozpoznawać ich objawy i znać techniki przeciwdziałania.

Oto kilka zagrożeń efektywniej pracy grupowej:

  • Hamowanie społeczne - niekiedy i przy niektórych rodzajach zadań obecność innych wpływa negatywnie na naszą sprawność działania.
  • Próżniactwo społeczne - im więcej ludzi wykonuje jakąś pracę, tym gorszy rezultat uzyskują w porównaniu z tym, co wynikałoby z sumowania indywidualnych rezultatów.
  • Tendencyjna komunikacja informacji podzielanej - w dyskusji grupowej członkowie grupy poruszają i przekazują częściej te informacje, które są już znane innym, niż informacje, które znają tylko oni, więc nie podzielane przez grupę.
  • Syndrom "grupowego ogłupienia" - kiedy grupa podejmuje błędną decyzję, dlatego, że zależy jej bardziej na poczuciu spójności, manifestowanego przez jednomyślność, niż na podjęciu merytorycznie poprawnych decyzj.

Potrzebny jest więc ktoś, lub coś, kto lub co, nie tylko przeprowadzi grupę przez rafy i skały zagrożeń współdziałania, ale również wskaże sposób wyjścia na pełne morze i wykorzystania całej powierzchni żagli, kto pomoże grupie, jej członkom skorzystać z:

  • Poczucia wspólnoty - "ducha grupy"
  • Możliwości naśladownictwa i uczenia się od innych.
  • Wzajemnej kompensacji indywidualnych niedostatków.
  • Unikalnych talentów niektórych.
  • Wzajemnej inspiracji i konstruktywnej korekty.
  • Efektu synergii - gdzie całość jest większa od sumy części.....

Rola moderatora

Sytuacji pracy grupowej wymaga od prowadzącego dodatkowych umiejętności - realizacji treści / zadania, ale również modelowania i prowadzenia procesu rozwoju i pracy grupy. Te umiejętności to:

  • uważność i dbałość o dobre relacje między uczestnikami
  • ustalenie i przestrzeganie zasad i procedur współdziałania grupy
  • świadomość i prowadzenie procesu rozwoju grupy
  • radzenie sobie z trudnymi sytuacjami w grupie
  • strukturowanie i proponowanie technik pracy grupowej
  • podtrzymywanie poziomu aktywności i uwagi grupy.

Dobrze tę funkcję prowadzącego opisuje pojęcie facylitacji.

W psychologii pojęcie facylitacji oznacza zjawisko przyśpieszania pracy członków grupy spowodowane samą obecnością innych osób. Skrajnie można rozumieć facylitatora, więc jako kogoś, kto "po prostu jest" i samą swoją obecnością wpływa na efektywności pracy grupy. W praktycznym wymiarze facylitator to ktoś, kto w pracy grupy jest neutralny i pasywny wobec merytorycznych aspektów pracy grupy, głównie wspierając i koncentrując energię grupy i procesów grupowych na realizacji zadania.

W swojej praktyce Moderator musi brać pod uwagę dwa wymiary pracy grupy; zadanie i treść pracy grupy, również relacje pomiędzy członkami grupy i dynamikę procesów grupowych. I tak Prezenter może brać tylko pod uwagę wymiar treści/zadania, Facylitator zaś głównie wymiar procesu grupowego, nie znając się w szczegółach na treści pracy grupy.

Gdzieś pomiędzy facylitacją a prezentacją rozciąga się cała sztuka moderowania pracy grupy. Dobrze, jeżeli Moderator opanował w jednakowym stopniu sztukę prezentacji i facylitacji pracy grupy.

Dotyczy to również Menedżera zarządzającego pracą zespołu, dla którego umiejętność moderacji pracy grupy jest jedną z podstawowych, gdyż decyduje o efektywności wykorzystania zasobów ludzkich w jego działaniach może, więc być źródłem dodatkowych zysków.

Wymiary działania zespołu

ZADANIA:
Produktywność / efektywność / koordynacja / zaangażowanie

WIĘZI / RELACJE / PROCESY GRUPOWE:
Zaufanie / spójność / wsparcie / synergia

moderator a menedżer

To co różni pracę moderatora od pracy kierownika zespołu, menedżera zarządzającego zespołem, to zakres i źródła władzy, obszary wpływu, czyli tym na co każdy z nich może/chce wpływać i punkty koncentracji, czyli to na czym każdy się z nich się koncentruje w swoich działaniach.

Podsumowanie

W naszym rozumieniu działań moderatora, moderacja pracy grupy jest umiejętnością kierowania, a może bardziej wspierania procesu pracy grupy. Moderator nie kieruje grupą, on kieruje procesem pracy grupy. Zakres tego kierowania rozciąga się od aktywnego, dominującego prezentera - eksperta, który wie jak ma być, wie jak to osiągnąć i " narzuca" procedury działania, do doradcy - facylitatora, który nie zna optymalnego rezultatu, ale wie, jakie sposoby działania można zastosować, aby do niego dojść.

Moderator jest jak ...........................

Nie zapiszemy do końca tej metafory, niech każdy zbuduje sobie swój własny model/obraz moderatora takiego, jakiego chciałby zatrudnić do swojego zespołu i takiego, jakim sam chciałby być.


Powtórzmy jeszcze raz na koniec naszą wyjściową definicję:
Moderator to osoba, która zna dobrze mechanizmy i dynamikę pracy grupowej, rozumie i czuje jej przejawy, zna różnorodne techniki pracy grupowej i potrafi je trafnie wykorzystać do osiągnięcia założonego przez grupę celu i rezultatu.

Sokrates Akademia Treningu i Rozwoju

/** if dodany na potrzeby ticketa: */